Đây là câu tôi nghe đi nghe lại suốt năm nay từ các chủ nhà hàng. Không phải vì rượu kia dở. Mà vì nó không đi kèm hoá đơn — và khi nhà hàng đã phải xuất hoá đơn cho khách thì thứ không có chứng từ đầu vào là thứ không dùng được, dù rẻ đến đâu.
Mấy năm nay nhà nước siết chặt việc xuất hoá đơn ở nhóm ăn uống. Nhà hàng phải xuất hoá đơn cho khách — mà đã xuất đầu ra thì đầu vào phải có gì đó đối ứng. Không có thì phần doanh thu rượu đứng trơ ra trong sổ sách.
Từ đó sinh ra một tình huống mà tôi gặp gần như hàng tuần:
Tôi để ý thấy có sự chênh lệch rõ giữa hai nhóm nhà hàng. Hệ thống lớn ở thành phố thì đã hiểu chuyện này từ lâu, họ chọn nhà cung cấp theo chứng từ trước rồi mới nói tới giá. Còn nhiều nhà hàng ở tỉnh thì vẫn đang giữ nếp cũ, chưa xuất hoá đơn thường xuyên, và cũng chưa hình dung nếu bị kiểm tra thì hậu quả tới đâu.
Đây là chỗ tôi muốn nói cẩn thận, vì rất dễ thành ra công kích người khác — mà tôi không có ý đó.
Sự thật đơn giản thế này: muốn xuất hoá đơn thì phải có pháp nhân, phải nộp thuế. Rượu là mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, cộng thêm thuế giá trị gia tăng. Cho nên khoảng chênh giá giữa hai nguồn, phần lớn chính là phần thuế đó.
Điều này dẫn tới một chuyện mà tôi thấy nhiều chủ nhà hàng chưa để ý: rất khó có nơi nào vừa rẻ hơn ba bốn chục phần trăm, vừa xuất được hoá đơn. Hai thứ này triệt tiêu nhau. Nộp thuế xong thì hết rẻ; giữ được rẻ thì thường là không có chứng từ.
Lúc này hai bên đứng cùng một mặt bằng chi phí. So thẳng chất lượng, mẫu mã, chính sách — so thế mới đúng.
Không phải rượu này đắt hơn rượu kia. Là một bên có chứng từ, một bên không. Chủ nhà hàng tự cân phần đó.
"Bên đó có xuất hoá đơn cho anh không?" — chỉ một câu, và không cần kết luận gì về ai cả.
Tôi nói thẳng chỗ này là vì tôi đứng ở phía có hoá đơn, nên tôi có lợi khi bạn biết chuyện này. Bạn cứ để bụng cái đó khi đọc — nhưng con số thuế thì không phải do tôi đặt ra.
Nhiều chủ nhà hàng tưởng cứ có giấy phép kinh doanh ăn uống là bán rượu được. Không phải. Theo Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu, hoạt động kinh doanh rượu được cấp phép theo các nhóm khác nhau:
Ngoài giấy phép của nhà hàng, còn một tầng nữa mà chủ nhà hàng nên hỏi: nơi sản xuất ra chai rượu đó có giấy phép gì, sản phẩm đã công bố chưa, nhãn mác có đủ thông tin theo quy định không. Vì khi có chuyện, cơ quan chức năng truy ngược theo chuỗi chứ không dừng ở nhà hàng.
Tôi hay bị nhắc là "cứ mở miệng ra là thuế với hoá đơn". Đúng, nên tôi nói nốt phía còn lại cho đủ.
Trong số các chủ nhà hàng làm việc với tôi, có một nhóm không mua vì thuế. Họ mua vì cần một cái tên đặt ở dòng trên cùng của menu rượu — một chai bày lên bàn được, khách gọi ra thấy nhà hàng mình có gu. Rượu rót từ can không làm được việc đó.
Hai nhóm này cần hai cách nói chuyện khác nhau, và tôi cũng không đem chuyện thuế ra nói với nhóm thứ hai làm gì.
Luật quản lý thuế mới đã được Quốc hội thông qua, nghị định hướng dẫn ban hành ngày 30 tháng 6, có hiệu lực từ 1 tháng 7 năm 2026. Không còn là dự thảo.
Khách ăn xong, không được xuất hoá đơn điện tử, giữ bill lại và phản ánh qua ứng dụng của ngành thuế. Đủ căn cứ, người bán bị phạt thì người phản ánh được trích thưởng, tối đa mười triệu một vụ.
Không riêng nhà hàng. Quán cà phê, tạp hoá, siêu thị, bất cứ hàng hoá dịch vụ nào cũng vậy. Mỗi khách hàng bây giờ là một người giám sát.
Tôi nhìn thấy ba cái được cho người làm chuẩn: sân chơi sòng phẳng hơn, minh bạch thành lợi thế chứ không còn là gánh nặng, và ai rời khỏi thị trường thì thị phần thuộc về người ở lại.
Hai video này tôi dẫn đoàn chủ nhà hàng đi hết từng công đoạn: nấu, ủ, chưng cất, đóng chai. Bạn muốn kiểm chứng thì cứ lên, tôi mở cửa cả dây chuyền.
Chuyện khách có lấy hay không, và chuyện nhà hàng có nghĩa vụ xuất hay không, là hai chuyện khác nhau. Nhiều chủ nhà hàng gộp làm một rồi yên tâm nhầm.
Tôi không phải người tư vấn thuế nên không dám nói thay cơ quan chức năng. Nhưng tôi thấy hướng đi mấy năm nay rất rõ: càng ngày càng chặt, không có dấu hiệu nới ra. Chuẩn bị sớm thì rẻ hơn chữa cháy.
Giá vốn cao lên thì đúng là có ảnh hưởng, tôi không nói khác được. Nhưng bạn nên tính đủ hai vế thay vì chỉ nhìn giá nhập.
Vế thứ hai là: phần rượu không chứng từ đó, khi cần đưa vào sổ thì xử lý thế nào, và nếu có đoàn kiểm tra thì rủi ro quy ra tiền là bao nhiêu. Tính cả hai vế rồi mới so được. Có nhà hàng tính ra vẫn nên đổi, có nhà hàng tính ra thì chọn cách khác — tôi không quyết thay ai.
Có. Tôi bán rượu có hoá đơn, nên tôi được lợi khi bạn quan tâm chuyện này. Tôi không giấu chỗ đó.
Nhưng hai thứ trong bài này thì không phải tôi nghĩ ra: quy định về giấy phép nằm trong Nghị định 105/2017, còn thuế thì nhà nước đặt. Bạn kiểm tra được cả hai mà không cần tin lời tôi. Còn phần nào là ý kiến riêng của tôi thì tôi đã nói rõ là ý kiến riêng.
Chuyện hoá đơn thì tra văn bản là ra. Còn chuyện rượu này ở nhà hàng có chạy được không, thì hỏi nhà hàng đang bán nó chắc hơn hỏi tôi.
Chủ nhà hàng bỏ tiền túi nhập hàng, chọn sai là mất khách chứ không mất lời khen. Đó là loại đánh giá tôi không mua được.
Xem đối tác →Nhiều chủ nhà hàng lên rồi. Nhìn kho, nhìn dây chuyền, nhìn chỗ dán tem — nhìn xong quyết vẫn kịp.
Xem nhà máy →Nói tôi nghe rồi tôi gợi ba đến năm loại hợp thôi. Tôi không gửi catalog — đưa cả bảng hai mươi mấy loại chỉ làm bạn rối.
Nói chuyện với tôi →Giấy phép sản xuất rượu, HACCP, ISO 22000, ISO 9001, ATTP, OCOP. Mỗi tờ tôi ghi luôn phải làm gì mới có được, không phải giấy treo tường.
Xem giấy tờ →Số này là số của tôi, bạn gọi là tôi nghe máy. Bạn làm nhà hàng, cứ nói thẳng nhà hàng bạn đang cần gì — tôi trả lời được cái nào tôi trả lời cái đó.
097 979 7156
Trang này có nội dung về đồ uống có cồn. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, chỉ người từ 18 tuổi trở lên mới được xem.
